در ادامه مبحث اجزای دم هواپیما
Vertical Tailدم عمودی:
سکانی است عمود بر قسمت انتهایی بدنه یک وسیله پرنده که شامل دو قسمت ثابت پایدار کننده عمودی و متحرک میباشد.
به طور کلی میتوان گفت که در صورت وجود این قسمت بر روی هواپیما، مکان قرار گیری آن همیشه ثابت بوده و در قسمت انتهایی وسیله میباشد.
در بعضی از هواپیماها مانند AN-225 و یا F-14 به صورت دوتایی و در هواپیماهایی مانند بوئینگ 747 و یا F-4 به صورت تکی وجود دارد.
قسمتهای عمده دم عمودی:
· ثابت پایدار کننده عمودی Vertical Stabilizer
· ثابت پایدار کننده متحرک Rudder
Vertical Stabilizer
ثابت پایدار کننده عمودی:
این سکان همان طور که از اسمش مشخص است، به طور عمودی در انتهای بدنه و بین دو سکان افقی قرار می گیرد.
وظیفه آن ایجاد و حفظ تعادل عرضی هواپیما حین پرواز میباشد. برخی از هواپیما ها ممکن است دارای دو سکان افقی باشند آن هم به علت این است که در هنگام طراحی دم، زمانی که از روابط حجمی دم استفاده می شود، مساحت مورد نیاز برای دم عمودی با حفظ شرایط مأموریت و مانور پذیری بیش از حد زیاد می شود و بخاطر ملاحظات ساخت، از دو سکان عمودی در کنار هم استفاده می کنند.
در قسمت انتهای سکان عمودی، سطح متحرکی به آن لولا شده که به آن رادر گویند.
حرکت رادر و تأثیر آن روی هواپیما بدین صورت است که با حرکت رادر به سمت چپ، هوایی که از سمت چپ سکان عمودی به رادر برخورد می کند، آن را فشرده کرده و به آن اعمال نیرو می کند و باعث می شود که قسمت دم هواپیما به سمت راست حرکت کند و این گشتاور ایجاد شده حول محور عمودی باعث چرخش نوک هواپیما به سمت چپ می گردد. (یعنی در حقیقت اختلاف فشار بین دو سطح سمت راست و چپ سکان که در این حالت، سمت چپ بیشتر می باشد، باعث این حرکت پا می شود).
مجموعه دم tail یکی از قسمتهای اصلی هواپیماست که وظیفه ترم (trim) و پایداری و کنترل (control& stability) هواپیما را بر عهده دارد. مطالعات زیادی برروی ان انجام و انواع گوناگون آن طراحی و ساخته شده است درواقع یک مجموعه دم باید توانایی ایجاد پایداری مورد نیازی هواپیما را داشته باشد و ضمن دارا بودن ویژگیهای آیرودینامیکی مطلوب وظیفه کنترل و ترم هواپیما را بخوبی انجام دهد. با توجه به مأموریت و پیکربندی یک هواپیما انواع متفاوتی از مجموعه های دم را می توان به کاربرد و از آنجا که هواپیماهای مورد تحقیق از دو نوع دم هفتی شکل دم V و دم H شکل استفاده شده است و با توجه به اینکه انجام تستهای تونل بادیکی از معتبرترین روشهای تخمین نیروها و ضرایب آیرودینامیکی می باشد تستهای تونل باد، مأموریت صوت برروی هرنوع مجموعه دم انجام گرفته و رفتار آیرودینامیکی این دو نوع دم مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است.
نحوه عملکرد رادر و تعادل
پایدارکننده افقی که از آن به عنوان دم افقی نیز یاد می شود، سطحی برا است که در انتهای هواپیما قرار گرفته است. یک هواپیما برای پرواز ایمن باید از نظر طولی متعادل باشد. معنی این حرف آن است که برایندکل نیروهایی که به یک هواپیما واردی می شود نباید حول مرکز جرم آن، گشتاور ایجادکند. بدون وجود دم افقی، تنها با یک ترکیب خاص از سرعت و مرکزجرم هواپیما، تعادل هواپیما حفظ می شود. دم افقی یک نیروی متعادل کننده اعمال می کند که باعث می شود در صورت تغییر محل مرکزجرم و تغییر سرعت، هواپیما همچنان بتواند تعادل خود را حفظ کند. از آنجایی که دم افقی در فاصله به نسبت زیادی از مرکزجرم قرار دارد، مقدار کمی از نیروی برا نیز می تواند گشتاور بزرگی در مرکزجرم ایجاد کند. چنانچه هواپیمایی بال داشته باشد ولی فاقد دم باشد، از نظر جانبی متعادل است و تنها از نظر طولی با ناپایداری مواجه می شود . یعنی هر آشوبی (از جمله تندباد) که تمایل به بالا بردن دماغه هواپیما داشته باشد، یک گشتاور بالازبرنده دماغه ایجاد می کند که آن خود تمایل به بیشتر بالابردن دماغه خواهد داشت.
#P_R
@AERO_CIVIL
3
1August 30, 2026 395 5
